ฉันไปจีนเมื่อเดือนที่แล้ว และได้เยี่ยมเยียนนักลงทุนระดับท็อป รวมถึงทีมผู้บริหารของบริษัทหุ่นยนต์และเทคโนโลยีชีวภาพชั้นนำหลายแห่ง
มีกระแสในซิลิคอนแวลลีย์ว่าจีนกำลังชนะในโดเมนแห่งอนาคต ไม่ว่าจะเป็น AI โอเพนซอร์ส เทคโนโลยีชีวภาพ และหุ่นยนต์ มีข้อโต้แย้งที่น่ากลัวรองรับความกังวลนี้ โมเดลโอเพนซอร์สจากจีนเป็นโมเดลที่ได้รับความนิยมมากที่สุดในสตาร์ทอัพของซิลิคอนแวลลีย์ และเมื่อรัฐบาลสหรัฐฯ ปิดกั้น Fable จีนกลับกลายเป็นผู้สานต่อภารกิจขับเคลื่อน AI โอเพนซอร์สของโลกอย่างน่าขัน ในด้านเทคโนโลยีชีวภาพ การทดลองทางคลินิกส่วนใหญ่ในจีนเป็นนวัตกรรมการรักษาใหม่ และครึ่งหนึ่งของการทดลองทางคลินิกของ FDA ในสหรัฐฯ เป็นยาที่ได้รับอนุญาตจากจีน สุดท้ายในด้านหุ่นยนต์ จีนมีข้อได้เปรียบเชิงโครงสร้างทั้งในด้านการผลิตข้อมูลในวงกว้าง และที่สำคัญที่สุดคือ การพัฒนาฮาร์ดแวร์และวงจรป้อนกลับที่รวดเร็วดุจสายฟ้า
แต่ถึงแม้จะมีข้อได้เปรียบเหล่านี้ คนจีนก็ดูจะไม่หยุดนิ่ง และมีความกระตือรือร้นอย่างกว้างขวางที่จะฟังว่าซิลิคอนแวลลีย์กำลังคิดอะไรอยู่ แวลลีย์ยังคงถูกมองว่าเป็นศูนย์กลางของนวัตกรรม VC ชั้นนำคนหนึงยงบอกฉันว่าเมื่อใดก็ตามที่มีพอดแคาสต์ใหม่จาก Benchmark หรือ Sequoia อออกมา เขาจะกำหนดให้ทั้งฟิร์มดูเป็นสิ่งทีต้องเรียนรู้ คนจีนร ู้ทุกอย่างที่เกิดขึนในโลกตะวนตกอย่างแมนยำ อัพเดทบน X/LinkedIn ของฉันถูกแปลโดยหนึ่งในสามสำนักข่าวเทคโนฯ ชั้นนำของจีน (新智元，机器之心，量子位) ภายในไม่กี่ชั่วโมง และแม้แต่คอมเมนต์บน X ก็ถูกแปลในภาพแคับรีน (คุณอาจจะดังในจีนแล้วก็ได)! ความไม่สมดลทางข้อมลนี้ส่งเสริมอัตราการเรยนรู้ของพวกเขาและอาจช่วยลดช่องว่างในที่สด แต่ในระหว่างนี้ พวกเขายงชื่นชมแวลลีย์ บางทีหญ้าข้างรั้วอาจจะเขียวกว่าเสมอ
ในระดับสูง ตลาดทุนของจีนยังพัฒนาได้น้อยกว่าและเข้มงวดกับผู้ก่อตั้งมากกว่า ซึ่งอาจหล่อหลอมบริษัทที่เก่งกาจและเด็ดขาดกว่า ที่สามารถทำผลงานเหนือคู่แข่งในระดบโลก แต่ก็อาจสร้างแรงจงใจให้เกิดฟองสบู่และการฉ้อโกงมากขึ้นเนื่องจากความกดดันและความรับผิดชอบที่ผู้ก่อต้งต้องเผชิญ ความเจริญทางเทคโนฯ ส่วนใหญ่ของโลกจำลองแบบจากซิลคอนแวลล ย จากโซลถึงเทลอาวฟ แต่จีนเป็นจกรวาลอีกแบบหน่งในหลายด้าน การเท้าใจว่าจีนให้ทุนกับนวัตกรรมอย่างไร เป็นวิธิการที่นำทึ่งในการทำความเข้าใจเส้นทางของจีนจนถึงจุดนี้และต่อไป
ไป Publ lic หรือ กลับบ้าน
สิ่งแรกที่สะดุดตาฉันเมื่อพบกับผู้ก่อตั้งธุรกิจหุ่นยนต์และ AI หลายราย คือพวกเขาทังหมดวางแผนและเร่งรันเพื่อ IPO ในปีหน้า ไม่มีบริษัทใดในพวกนี้มีขนาดเท่ากับ Unitree หรือ Moonshot (และแม้แต่พวกเขาก็คงมีช่วงเวลาที่ยากในการจดทะเบียนบน NASDAQ) แต่พวกเขาทุกคนบอกว่าจะไปสู่ตลาดหลักทรัพ ทำไม? เพราะพวกเขาจำเป็น
ในจ น สตาร์ทอัพหลายแห่งไม่ได้เข้าตู่ตลาดหลักทรัพย์เพราะทำได้และมีเงื่อนไขที่เหมาะสม พวกเขาจดทะเบียนเพราะถูกบังคับ ข้อเทจจริงที่น่าตกใจที่สุดสำหรับผู้ก่อตั้งชาวอมริกาคือ ผู้ก่อตั้งจีนจำนวนมากเซ็นสัญญาที่ต้องคืนทุนเกินกว่าอัตราผลตอบแทนขั้นต่ำภายในเวลาที่กำหนด (บางครั้ง 6-8 ปี) ไม่เช่นนั้นบริษัทและแม้แต่ตัวผู้ก่ตั้งเองก็อาจต้องรับผิดชอบในการจ่ายเงนคืน LP และ GP ของจีนมีความอดทนน้อยกว่า และพวกเขาต้องการผลลัพธ์ มีแม้แต่สำนวนจีนที่อธิบายปรากฏการณ์นี้: 明股实债 ซึ่งแปลว่า "โดยผิวเผินเป็นหุ้น แท้จริงเป็นหนี้" มันน่าฉุนเมื่อคิดว่าจะมีนวัดกรรมใดๆ เลยในระบบนิเวศที่ผู้ก่อต้งต้องรับความรับผิดชอบส่วนบุคคลมหาศาลเพื่อเริ่มธุรกิจที่มี่ความเสีย่งสูง ขนาดความเสีงสูงขนาดนี้ ใครกล้าบับมือ? แต่ผู้ก่อตั้งจีนเหล่านี้กลัาที่จะเอาทุกสิ่งมาเดีม พวกเขาพร้อมที่จ ะเสียทุกอย่าง และสิ่งจูงใจแบบนี้กล่อหลอมบริษัทที่คล่องตัวและโหดร้ายที่ที่สดในโลก พร้อมผู้ก่อตั้งที่ทุ่มเทอย่างแท้จริง เมือพวกเขาทำเงนไมไดในสนามประหาดอันโหดร้ายของจ น พวกเขาก็จักขยายตลาดไปทั่วโลก ครอบงำคู่แข่งในท้องถิ่น พวกเขาไม่ใช่ นศึกษาชั้นปีที่ สองจำกสแตนฟอร์ดที่ทำ YC แค่ำเพือความสนุในห ้าอ้อน นี่คือเอาหรือตาย
คำถามสองข้อเกิดจากนี้
ทำไมถึงไม่มี M&A?
ทำไมต้องเป็น IPO? ไม่สามารถถูกซื้อกิจการและได้เงินคืนหรอ? กลับกลายเป็นว่าไม่ ในจีน ตลาด M&A แทบไม่มีอยู่เลย ดังนันสตาร์ทัพจึงออกได้ผ่าน IPO เท่านั้น ต้องไปให้สุดทาง บริษัทจีนถูก และแรงงานก็ถูก พวกเขาสามารถคัดลอกแบบไอเดียใดก็ตามที่คุณมีไดเร็วกว่า พวกเขายังทะเยอทะยานอย่างมากและรวมตัวในแนวราบ (บริษัทสมาร์ทโฟนจะผลิตรถสปอร์ตและ SaaS) ทั้งหมดนี้ส่งผลให้มีความต้องการซื้อกิจการตำ ไม่มีการซื้อเพืื่อเอาทีมงนในที่นั้น
อย่ารด ข้อดีสำหรับผู้ก่อตั้งที่นั่นคือ อุปสรรคในการ IPO โดยทั่วไประดับต่ำกว่า NASDAQ หรือ NYSE ไม่จำเป็นจำกมุมมองของหน่วยงานกำกับ แต่จำกความรสู้สกของตลาดหลักทรัพย์ที่มีต่อบริษัทเหล่านั้น หมายถึงว่าผู้คนยินดีซื้อหุ้นของบริษัทเหล่านั้นหรือไม่ บริษัทเทคจีนที่เข้าสู่ตลาดในระยะหลัหลายแห่งแทบไม่มีรายได้หรือลูกค้า และมีขนาดเล็กกว่าระดับตามมููลค่าบาคาบริษัทเทคอมริกนในปัจุจบัน แต่อย่ารด พวกเขท้า IPO ที่สำเร็นถ และแน่นอนเรากำลังเห้นตลาดกระทิงในตลาดหลัทรัพย์ฮ่อ งกงตอนนี้ และบางท Zhipu (ผู้สร้าง GLM) อาจพุ่งขึ้นสู งเป็นหนึงในบริษัท LLM บริสุทธ์เพียงไม่กี่แห่ที่จดทะเบยนในตลาด แต่บริษัทเหล่านี้ไม่สามารถเข้าตู่ตลาดในสหรัฐฯ ได้ คำอธิบายหน ึ่งคือ นักลงทุนรายย่อยปลีกเป็นสัดส่วนที่มากกว่าในตลาดหุ้นเอเชีย แม้ว่าตลาดหลักทรัพย์ฮ่องกง (ตลาดที่ต้องการ) จะยังคงมีสถาบันมากกว่าหุ้น A ในแผ่นดินใหญ่ เราไม่รู้ว่าตลาดกระทิงนในเอเชียจะอยู่นานแก้ไหน และนักลงทุนสถาบันหลายแห่งที่นั่นกำลังเตรียมรับมือกับภาวะตกตำในอตสาหกรรมที่ถูกโหมโรงที่สุดบางแห่ โดยหวังจะซื้อหุ้นหลังจาตลาดตก
แหล่งทุนสามแห่ง
คำถามอีกข้อคือ ทำไมผู้ก่อตั้งคนไหนถึงยอมรับเงื่อนไขเหล่านี้ และการแข่งขันตลาดเสรีระหว่าง VC ควรจะโน้มเอียงไปทางเป็นมิตรต่อผู้ก่อตั้งเช่นที่เกิดในอเมริกากับ Founders Fund และ a16z ไม่ใช่หรือ? นี่กำลังเกิดขึนบ้าง แต่ระบบนิเวศ VC ของจีนยังอ่อนกว่าของอเมริกา และที่สำคัญที่สุด มีความแตกต่างของแรงจูงใจขนาดใหญ่ที่ตดมากับแหล่งเงินทุนต่าง ๆ ที่ผู้ก่อตั้งสามรถรับได้ โดยทั่วไปมีแหล่งเงินทุน VC จากสถาบันสามแห่สำหรับผู้ก่อตั้งจีน:
- กองทุน RMB ท้องถิ่น กองทุนเหล่านี้มักจะได้รับการสนับสนุนจากเงินของรัฐบาลจังหวัดหรือเทศบาล และมีเงื่อนไขที่หนักที่สุด มักจะรวมถึงข้อกำหนดในการตั้งสำนักงาน/โรงงานในเขตอำนาจของตนเพื่อสร้างงานและดึงดูดพรสวรรค์ กองทุน RMB ของจีนมักมีพันธกิจนอกเหนือจากการให้ผลตอบแทนเพียงอย่ารด เพื่อช่วยกระตุ้นเศรษกิจท้องถิ่นของ LP ในท้องถิ่นของตน สร้างแรงจูงใจที่แตกต่างจากกองทุนตะวันตกที่เน้นผลตอบแทน ความคาดหวังเหล่านี้มักเป็นการสร้างงานและดึงดูดพรสวรรค์ ซึ่งช่วยทำให้ตลาดอสังหาริมทรัพย์ท้องถิ่นมีเสถียรภาพด้วย แล้วทำไมผู้ก่อตั้งถึงรับเงินจากแหล่งนี้? ก็หากคุณต้องการลงทุนในอุตสาหกรรมที่น่าสนใจที่สด เช่น AI เซมคอนดักเตอร และหุ่นยนต์ สิ่งเหล่านี้เป็นอุตสาหกรรมที่อ่อนไหวระดับชาติ และบางครั้งเฉพาะกองทุน RMB เท่านั้นที่สามรถลทุนได้ เฉกเช่นที่สหรัฐฯ มี CFIUS ตัวอย่างเช่น Deepseek ได้รับแต่เงินจีนเท่านั้น
- กองทุน USD ท้องถิ่น เหล่านี้คือ VC ชั้นนำของจีนดั้งเดิม เช่น Hongshan (Sequoia China), Hillhouse, Zhenfund, Matrix China (แทบไม่มีความสัมพันธ์กับ Matrix America), IDG แม้ว่าหลายแห่งจะมีกองทุนแยกเป็นสกุลเงินดอลลาร์และหยวน โดยทั่วไปกองทุนเหล่านี้เป็นมิตรต่อผูก่อตั้งมากกว่ากลุ่มแรก และเป็นผู้สนับสนุนของบริษัทจีนชื้อดังหลายแห่ในช่วง 20 ปีที่ผ่านมา� นี่คือแหล่งทุนที่เป็นที่ต้องารมากที่สดสำหรับผูก้อตังจีน โดยเฉพาะอย่างยิ่สำหรับบริษัทที่ต้องารไปต่าชประเทศ ขอมูล: Sequoia China เป็นส่วนที่ทำผลงานดีที่สดของ Sequoia ตั้ งแต่ก่อตัั้งจนถึงการแยกหลัง COVID
- กองทุนต่างประเทศ สุดท้ายคือกองทุนตวัเต มเต็มรูปแบบตะวันตก เช่นพวกเรา ในอดีต หลายแห่ ทำเงนไดมากในจีน เช่น Coate และ Tigr แต่ตอนนี้มีการลทุนโดยตรงจำกต่างประเทศน้อยลงมาก Series B ของ Benchark ใน Manus เป็นความผิดปกต และอาจเป็ครั้งสุดท้าย และอย่างชัดเจ การรการของข้อตกลงนั้นได้ทำให้นักลงทุนต่างประเ ศเย็นชาลงไปอีก แม้ว่าคุณอยาร้เป็นผูลทุนที่เอนไปทางตรงกันข้าม (Contrarian) และบางทีการลงทุนในจีนอาจเป็นแนวคิดที่ตรงกันข้ามสิ่งสุดท้ายที่มีอยู่ ครั้งหนึ่งฉันเคยถามคนที่ Founders Fund ว่าอะไรยังเหลือที่เ ป็นแนวคิดตรงกันข้าม พวกเขาก็เห็นด้วยว่าคริปโทและป้องกันประเทศอิ่มตัวแล้ว และจีนอาจเป็นแนวคิดเดียที่เหลืออยู่ แต่แน่นอนพวกเขาค คงไม่ลงทุนในนี้ (หรือใครจะรู้ หลังจากเที่ยวจีนของพวกเข าเดือนนี้)
ชั้นของ FA
การมีอยู่ของ FA (ย่อมากจาก Financial Advisor แต่ทุกค นเรียก พวกเขาวา FA) เป็นลักาณพิเศษของ venture ของจีนด้วย พวกเขาไม่ใช่ที่ปรึกษาการเงินดังที่ชื่อบอก แต่เป็นนายธนาคารเพื่อการลทุนระยะต้นที่จัดห่อ ทำการตลาด และเป็นนายหน้าข้อตกลงระหว่าสตาร์ทอัพและ VC การมีอยู่ของชั้้ นทั้ งห มดของระบบนิเวศการให้ทุนนี้ทำให้ฉันงุนงง VC ได้ว่าจ้างการจัดหาและการตรวจสอบขั้นแรกให้กับ FA เหล่านี้ซึ่งเป็นจุดติดต่อแรกกับผู้ก่อตั้ง และผู้ก่อตั้งหลายคนชอบทำงานกับ FA เพื่อช่วยเจรจาต่อรองกับ VC ที่ฉลาดแกมโกง แต่ความขัดแย้งทางผลประโยชน์ดูเหมือนชัดเจน เนื่องจาก FA ไม่สามารถเสนอเฉพาะบริษัทที่แย่ให้กับ VC ได้ ไม่เช่นน้ นพวกเขาจะเสียการเข้าถึง FA คิดค่ าธรรมเนียม 2-5% ของรอบการระดมทุน และมันเ ป็นแค่ภาษีในโลกนั้น ฉันถามนักลงทุนชั้้นนำว่าทำไมพวกเขาถึงยอมให้เกิดขึ้น เพราะพวกเขาคงเสียอัลฟ่าในการหาข้อตกลงเองและเห็นดีลเร็วกว่า แต่เขาบอกว่านี่คือระบบ และพวกเขาก็ทำดีลที่ไม่มี FA ได้ แต่หลายดีลที่ดีที่สุดสามารถมี FA เป็นคนคุมเกมในรอบแรก ๆ วางแผนว่า Hongshan จะทำ Seed, Hillhouse ทำ A, พวกเขาแบ่ง B และบริษัทก็มีแรงส่งที่จะเริ่มต้นได้จริง
เครือข่ายสังคมที่ซ่อนอยู่
เครือข่ายสังคมของจีนไม่เปิดเผยต่อสาธารณะและอ่านไม่เข้าใจ นี่เป็นทั้งผลสืบเนื่องของวัฒนธรรรมที่เน้นความสัมพันธ์ของจีน และยังตอกย้ำมันอย่างหนัก มีผลต่อการทำธุรกิจในชีวิตประจำวัน
จีนเป็นสังคมที่ดำเนินไปด้วย 关系 (กวนซี) LinkedIn ไม่เคยประสบความสำเร็จในจีน และไม่มีคัดลอกท้องถิ่นใดทำได้ คุณพบคนผ่านการแนะนำแบบอบอุ่นเท่านั้น หรืออย่างดีที่สุดคือผ่านกลุ่มแชทขนาดใหญ่ (WeChat มีขีดจำกัด 500 คนต่อกลุ่มข้อความ เทียบกับเพียง 32 บน iMessage)
ลองจินตนาการถึงสังคมที่ไม่มีการติดต่อเย็นเลย ไม่มีอีเมลเย็น ไม่มีข้อความเย็นบน LinkedIn ไม่มีการติดต่อออกเลย บางทีนี้อาจช่วยอธิบายเล็กน้อยว่าทำไมจีนถึงไม่เคยมี B2B SaaS แต่แน่นอนว่าสิ่งนี้ส่งผลต่อการที่ VC และผู้ก่อตั้งมีปฏิสัมพัธ์กัน โดยทั่วไปแล้วคุณจะไม่ส่ง DM หาผู้ก่อตั้งได้ นั่นเป็นอีกเหตุผลที่ FA มีอยู่ เพื่อให้สภาพคล่องด้านความสัมพันธ์
หมายเหตุข้างเคียง: สำหรับประเทศที่ไม่มีความเป็นส่วนตัวในส่วนของรัฐบาล พลเมืองทั่วไปกลับคำนึงถึงความเป็นส่วนตัวพอสมควร และคนจีนส่วนใหญ่ไม่เปิดเผยชื่อออนไลน์และบน Wechat หากคุณเพิ่มบุคคลบน Wechat พวกเขามักจะมีรูปโปรไฟล์เป็นการ์ตูน/แอนิเมชั่น/ทิวทัศน์ พร้อมชื่อแฝงเป็นชื่อของพวกเขา ฉันเคยเจอคนจีนที่ปฏิเสธที่จะเปิดเผยชื่อจริง โดยใช้เพียงชื่อเล่นหรือชื่อภาษาอังกฤษที่ไม่เป็นทางการ
มือของรัฐ
สุดท้ายคือบทบาทของนโยบายและเป้าหมายของรัฐ ซึ่งเป็นนโยบายอุตสาหกรรมที่วางแผนจากส่วนกลาง ที่เป็นทั้งที่น่าอิจฉาหรือคำสาปของตะวันตก ขึ้นอยู่กับว่าคุณถามกลุ่มคนในฮิลล์และแวลลีย์ไหน
รัฐบาลมีบทบาทที่ใหญ่กว่ามากในระบบนิเวศนวัตกรรม ตั้งแต่เป็น LP หลักในหลายกองทุน ไปจนถึงการสร้างกฎหมายที่น่าดึงดูดและสิทธิประโยชน์ทางภาษี/ที่ดินเพื่อดึงดูดสตาร์ทอัพมาสู่เขตอำนาจของตน และกำหนดสิ่งที่ VC ลงทุน เนื่องจากรัฐบาลสนใจให้อุตสาหกรรมบางประเภทเติบโต: ที่โดดเด่นที่สุดคือเซมิคอนดักเตอร์ที่ผลิตในประเทศในช่วง 10 ปีที่ผ่านมา
มีความเชื่อในแวดวงการลงทุนของจีนว่าคุณควรลงทุนในสิ่งที่รัฐบาลบอกว่าต้องมี เพราะมันจะมี เหมือนพระประสงค์ของพระเจ้า เป็นการยากที่จะเดิมพับเจตนารมร่วมของประเทศเทคโนโลยข้นาดใหญ่ที่ทำงนไปส่เป้าหมายรยะยาวที่มี่ความสำคัญเชิิงยทธศาสตร์ของชาติ ต้วอย่างที่แผลกและเป็นเรืองสวนต้วของนโยบายอุตสาหกรรมนี้คือ อุตสาหกรรม BCI ในจีน เลขาธิการพรรคประจำเซี่ยงไฮ้คนปัจจุบัน Chen Jining (คนสูงสุด นายกเทศมนตรีเป็นรองเสมอในเม อง) เป็นเทคโนแครตที่ได้รับการศึกาษาจากตะวนต ต ได้รับปริญญาเอกและหลังปริญญาเอกในสหราชอณาจักร เขาเป็นผู้เชื่อมั่นใน BCI อย่างมาก และกำกับการให้ทุนแก่สตาร์ทอัพ BCI หลายแห่ เช่น StairMed และ Neuracl เมือเขาดำรงตำแหน่งนายกเทศมนตรีปักกิ่ง และนำความกระตือรือร้นนี้มาที่เซี่ยงไฮี้ด้วย ฉันพูดคุยกับสมาชิกของแขนงานลทุนของรัดบาลเซี่ยงไ ี้ที่ให้ทุนแก่สตาร์ทอัพหลายแห่งในพื้นทีนี โดยอธิบายว่าเป้าหมายหลักของพวกเขาคือการสร้า งอุตสาหกรรมเชิิงยทธศาสตร์นี้แทนที่จะเป็นผลตอบแทนจากการลทุน คล้ายกับ In-Q-Tel ในสหรัฐฯ
คนจีนอาจไม่เชื่อเรื่อง AGI มากเท่าค่าเฉลี่ย แต่พวกเขาดูเหมือนจะเชื่อในยูโทเ เปียของไซไฟและเทคโนโ ลยีล้ำมากกว่าคนอเมริกัน คุณจินตนาการได่หรือไม่ว่านายกเทศมนตรีนิวยอร์กจะใส่เงินสาธารณะให้กับ Neuralink? ฉันเดาว่ามี่คือประเทศที่ "สามบ" (Thre Body Probl) เป็นหนึ่ในซีรี่ที่รู้จักกันอย่างว้างขวา และเ ราควรคาดหวังว่าพวามเ คื อ วั นของจีนจะดำเนินการด้วยลีลาของเทคโนเ อปติมิสต์
P.S. หากคุณสนใจที่จะคุยเพิ่มเิยวกับเทคโนโ ลยีจีนหรือการเยี่ยมเยียน กรุณาติดต่อมา
